Preek van de week Elke week een nieuwe preek
     
  8 januari 2012 - Driekoningenfeest afdrukken  Word-document
 

Prekenlijst

Startpagina

Archieven

Register

Prekenportaal

Zondagsvieringen

Dominicanen

 

Lezingen:

Jesaja 60,1-6
Matteüs 2,1-12

Wenst u de preken thuis in uw elektronische postbus te ontvangen?
U kunt intekenen op onze
verzendlijst
.


Tekst van viering

U kunt reageren
op deze preek:

Commentaar

 


Macht versus Waarheid

Uitkomen voor onze evangelische waarheid is tegenwoordig niet zo gemakkelijk. We leven in een tijd waarin de roep steeds groter wordt om alle uiterlijke tekens van religie achterwege te laten. De maatschappij vraagt dat we tolerant zijn tegenover elke mening. Je eigen opvatting opdringen door er uiterlijk/ruiterlijk voor uit te komen, is niet gepast. 'Je mening zeggen' mag wel, maar je moet jezelf relativeren, je ervan bewust zijn dat je geen aanspraak kunt maken op de enige waarheid.
Ik heb het daar moeilijk mee. Is het echt zo dat de getuigenis van de man van Nazareth in zijn woorden en zijn aanwezigheid bij de mensen van zijn tijd, zomaar een mening is, naast de andere? Is het zo dat het evangelie niet de waarheidskern is waarvan we kunnen leven, maar gewoon een opvatting? U zult het misschien vreemd vinden om het evangelie van de wijzen uit het Oosten zo te lezen, maar ik denk dat dat stukje zegt dat de hele boodschap van het evangelie wèl iets speciaals is, méér is dan een rationeel verhaal. Uitgerekend daardoor plaatst het zichzelf ook buiten de lijn van het maatschappelijke machtsdenken.

Matteüs vertelt een totaal absurd verhaal. Een groepje sterrenwichelaars komt kilometers gelopen door de woestijn, om te zoeken naar een koning. Ze lopen blindelings achter de sterren aan. Ze zijn zo dom dat ze gaan aankloppen bij de echte heerser van Israël om te vragen waar zijn concurrent geboren is. Dan gaan ze naar een piepklein herders- en vissersdorpje, waar ze een schamel huis binnengaan. Daar treffen ze een jong meisje aan, kennelijk getrouwd met een oude timmerman. Ze heeft een pasgeboren baby op schoot die in een paar vodden is gedraaid. Als door de bliksem getroffen knielen ze neer, en geven ze aan die kleine al het kostbare dat ze hebben meegebracht.

Waarom vertelt Matteüs zo'n verhaal?
Deze tekst staat aan het begin van het evangelie om een aantal redenen.

* De boodschap van het evangelie is bedoeld voor de hele wereld. De latere kerk heeft dat mooi gesymboliseerd door van de wijzen drie koningen te maken: eentje van twintig, eentje van veertig en eentje van zestig (die met de witte baard): een blanke, een bruine en een zwarte: alle generaties en rassen zijn vertegenwoordigd.
* Matteüs zegt: de boodschap van mijn evangelie slaat plotseling in: het is een openbaring, een plots inzicht. In het vervolg van zijn evangelie geeft hij voortdurend te kennen dat Jezus' boodschap in de lijn ligt van de profeten. Maar de manier waarop je die heilsboodschap van Jezus leert kennen, is bijzonder: bij Matteüs gebeurt dat dikwijls door verhalen en tekens, door aha-ervaringen, plotse inzichten. Dit verhaal is ook zo: plots zien de wijzen uit het Oosten het gewoon. Ze krijgen geen uiteenzetting door een geleerde, ze zien het heil ineens in een onschuldig klein ventje, dat op de schoot van zijn moeder ligt.

Daartegenover plaatst de evangelist in zijn verhaal het paleis van Herodes. Daar spreekt alles over macht en aanzien. Gerenommeerde geleerden en specialisten houden grote discours. Ze keren de Schrift binnenstebuiten ter rechtvaardiging, misschien zelfs ter geruststelling van Herodes. Die voelt dat zijn machtspositie op het spel staat, en hij begint een plan op poten te zetten. We weten hoe dat afloopt: brutale, extreme machtsuitoefening.

Matteüs zegt dus van bij het begin van zijn boodschap: kijk waar macht op uitdraait. Hou je daar niet mee bezig. Hij plaatst het aanvoelen van de zachte kracht, de epifanie, tegenover Herodes: de brutale macht.

Heeft onze maatschappij dan geen gelijk, als ze zegt dat diepe overtuiging van de waarheid leidt tot fanatisme? Ik wil u hierover een paar gedachten meegeven van Rowan Williams, de aartsbisschop van Canterbury, in een toespraak op een conferentie over de relaties tussen christenen en moslims.
"Bezorgd zijn om de waarheid is erkennen dat er iets is in het mens-zijn en de wereld, dat niet kan worden vernietigd door onderdrukking en onrecht, dat er iets is dat geen enkele macht kan vernietigen. Anders zou de getuigenis van iemand die in opstand komt tegen de machten, geen zin hebben. (...)
Onenigheid tussen geloofsovertuigingen is eigenlijk cruciaal voor het welzijn van ons mens-zijn. Omdat geloofsovertuigingen niet zomaar hun waarheidsaanspraken opgeven op eenvoudig verzoek van de wereldse machten, zijn ze er getuigen van dat macht, zelfs als die schijnbaar werkt voor het goed van een meerderheid, niet kan garanderen dat bepaalde waarden en visies zullen blijven, wat er ook gebeurt.
Geloven in een absolute religieuze waarheid is geloven dat wat ik geloof niet afhangt van de grillen van de menselijke geschiedenis. Een schijnbare nederlaag voor mijn geloof in de wereld is daarom niet het einde van het verhaal: God leidt immers geen nederlaag omdat ik faal, of omdat mijn gemeenschap geen invloed heeft. (...)
Alleen als ik geloof dat God faalt wanneer ik faal, zal ik tot het uiterste vechten. (...) Maar het goddelijke heeft de bescherming van het menselijke geweld niet nodig."

De tegenstelling tussen Herodes' hof: het hof van geweld en overtuiging door macht, en de eenvoudige woning van Maria en Jozef, is dus helemaal niet toevallig. De goddelijke waarheid heeft macht, in welk vorm ook, niet nodig. De epifanie van de waarheid is op zich een zachte kracht, die leidt tot eenvoudige overtuiging, zonder dat die te vuur en te zwaard moet worden verdedigd. We kunnen dus rustig uitkomen voor onze overtuiging, zonder dat we dat opdringerig doen. De aard van de boodschap zorgt ervoor dat die ook zonder ons voort blijft gaan.

Geert Craps, Filosofenfontein

(redactioneel ingekort)

 
  Prekenlijst