Noodsituaties genoeg. Maar we willen het met kerst toch gezellig houden? Natuurlijk. Daarom lezen we een verhaal dat ons ontroert. Het gaat over twee mensen die van elkaar houden en die een kind krijgen. Twee mensen met een kind voor wie geen plaats is. Terwijl in de stad drukte alom heerst ten gevolge van de volkstelling. Kwestie van de belastingen onder controle te houden. Voor die twee, geen plaats. Zoals presidenten en politieke leiders vandaag druk doende zijn met verkiezingen en politieke arrangementen, in Congo en Egypte en Syrië. Terwijl in eigen land de sociale gemoederen verhit geraken. Terwijl kerkleiders, belaagd door interne schandalen, proberen hun blazoen op te poetsen in de hoop enige geloofwaardigheid terug te winnen. Zij vullen de ruimte van het publieke leven. Zij krijgen de aandacht van de media. Zij bepalen wat belangrijk is. Kinderen die omkomen van aids of diarree, hebben daarin geen plaats.

Of is er toch een straaltje hoop? Krijgen we toch iets te zien van de massa mensen in Congo of Egypte of Syrië die geen ruimte gegund wordt, geen menswaardig bestaan? Decennialang reeds gevangen in de wurggreep van onverzadigbare dictators. En horen we dan toch iets van de slachtoffers van seksueel misbruik in de kerk? En willen de camera’s even buiten het gewoel van kerstmarkten op zoek gaan naar de mensen voor wie geen ruimte is in de samenleving? Er was voor Jozef en Maria en hun kind geen ruimte in de stad.

Daarover gaat het kerstverhaal: over de ruimte waar het goddelijke te vinden is. Daarover gaat het in heel het verhaal dat over Jezus wordt verteld. Hij was te gast bij mensen die geweerd werden uit de samenleving, bij mensen die hun waardigheid waren kwijt geraakt. Dat zijn de plaatsen waar het goddelijke oplicht. Het goddelijke komt van onderuit. Het is bescheiden. Maar voor wie wil zien, gaat er een lichtje op. Een heel kwetsbaar lichtje, zoals een pasgeboren baby. Dat lichtje is aan mensen gegeven. Baby’s aan onze zorgen toevertrouwd. Niet alleen in eigen huis, maar ook bij de buren, dichtbij en veraf.

Waar horen leerlingen van Jezus thuis? Het kerstverhaal spreekt van een stal in Bethlehem. Deze ruimte situeert zich buiten het feestgedruis. En de mensen die de boodschap horen, de herders in het veld, bevinden zich buiten, aan de rand van de samenleving. Zij die in het duister leven, zien het licht.

Volgelingen van Jezus voelen zich dan ook een beetje ontheemd in deze wereld. Ze voelen er zich niet zonder meer thuis. Er is te veel dat hen wringt, waar ze geen vrede mee hebben. Omdat ze juist op zoek zijn naar vrede. Niet zomaar oppervlakkige gezelligheid, maar innerlijke, diepe vrede.

Wellicht is dat de doorbraak geweest bij Jezus’ leerlingen. Dat ze begrepen wat hen die innerlijke vrede kan schenken. Het besef dat wij tot liefde geroepen zijn. Liefde: niet als zweverig gevoel. Maar als houding van mededogen. Geen medelijden vanuit de hoogte, maar een mee voelen met de medemens vanuit zijn/haar situatie. Mededogen als krachtige houding die de ruimte schept waarin de ander welkom is.

Het vergt inderdaad een krachtige houding die iedereen welkom heet aan de tafel van Jezus’ liefde: vooral de zondaars en tollenaars. Een krachtige houding die ruimte maakt waarin echtgescheidenen welkom zijn. Een houding die niet alleen ministers en prelaten het woord laat, maar die zich oefent in ontvankelijkheid voor weerloze kinderen. Wellicht schenkt deze tegendraadse houding meer vrede dan stilletjes alles maar stil te laten.

Dat was de keuze van Jezus’ leerlingen na zijn dood. Er begon zich in de geschiedenis een spoor van nieuw leven af te tekenen. Broos en kwetsbaar. Een omgekeerde wereld. De ruimte van het mededogen. Daar wordt geijverd voor kinderen die dreigen te sterven aan diarree, daar wordt meegeleefd met mensen die slachtoffer geworden zijn van seksueel misbruik en die zich zolang stom hebben gehouden, daar wordt aandacht geschonken aan wie gevlucht zijn voor huiselijk geweld, wie gevlucht zijn uit eigen land op zoek naar veiligheid. Mee werken aan deze ruimte schenkt leerlingen van Jezus diepe vrede.

God is het licht dat opgaat in de ruimte van het mededogen. God is niet te vinden in moskeeën, tempels of kerken. We vinden hem waar moskeeën, tempels en kerken ons naar verwijzen. Naar de ruimte van het mededogen. Naar een wereld die smeekt om gerechtigheid en duurzame vrede.

Moge deze kerstviering ons helpen hiervan doordrongen te geraken, meer en meer, van dag tot dag.