Het contrast met de scène die Marcus schildert is dan ook opvallend. Jezus was natuurlijk geen man van het establishment. Geen priester of schriftgeleerde. Maar een rondtrekkende leraar met een stelletje volgelingen die zeker geen universitair diploma konden laten zien. Het waren eenvoudige lui. Sommigen konden vissen en anderen wisten iets af van centen zoals Matteus de tollenaar. Voor hen no nonsense dus. En toch waren ze nu al een tijdje met Jezus onderweg. Blijkbaar waren ze toch wel onder de indruk van zijn manier van doen. Het wekte dan ook de nieuwsgierigheid in Kafarnaüm toen dat gezelschap langs kwam. En ze komen niet bedrogen uit: de mensen waren buiten zichzelf van verbazing over zijn leer. Wat die leer inhield, daar horen we niets over. Jammer zou je denken. Maar de evangelist geeft een aantal duidelijke aanwijzingen.

Waaruit blijkt het gezag van Jezus’ leer? Klaarblijkelijk niet uit een geleerde uiteenzetting. We vernemen inderdaad niets over de inhoud van zijn leer. Omdat Jezus zich niet inlaat met academische kwesties, dogma’s of catechismusvragen. Zijn leer heeft met zijn optreden te maken. Zijn leer blijkt uit zijn praktijk. ‘Een leer met gezag’, zeggen de mensen, wanneer ze zien wat hij uitricht: hoe hij de onreine geest verjaagt die iemand gevangen houdt. Om welk soort blokkering, verslaving of vervreemding het ook gaat, het gaat er om wat zich afspeelt in de synagoge, in het godshuis, de plek waar mensen samen komen om zich te bezinnen over het woord van God. Het verdrijven van onreine geesten: dat staat centraal.

Onreine geesten, dat staat voor alles wat menselijke verbondenheid kapot maakt, wat mensen belemmert in hun ontplooiing, wat hen met schuldgevoelens opzadelt. Onreine geesten: dat is de letter van de wet boven de geest. Dat is de wet boven de barmhartigheid. Traditie boven mensen die gebroken zijn. Die onreine geesten moeten uitgedreven worden. Ze mogen zich geen meester maken van mensen.

Is het dat wat christenen bezighoudt wanneer ze samen komen in hun gebedshuis? Wat ze kunnen doen om een beetje meer God te voelen in hun samenleven, om God wat meer ervaarbaar te maken. Daarover roepen mensen in Kafarnaum uit: een nieuwe leer met gezag. Geen doctrine die als absolute waarheid aanvaard moet worden, maar leven gevende perspectieven. Geen regelgeving die zweert bij onveranderlijke tradities of dogma’s, maar bemoedigende woorden. Dat konden de schriftgeleerden met al hun geleerdheid niet. Zij hadden geen macht over onreine geesten.

De spanning die wordt uitgebeeld is herkenbaar. Er zijn vandaag zoals in Jezus’ dagen mensen die het voor het zeggen hebben. Ze hebben een mandaat gekregen, een opdracht of een functie. Ze ontlenen hun gezag aan hun ambt of hun functie. Dat geldt voor de burgemeester, de bisschop, de hoogleraar, de rechter. Dat is het formeel gezag, de gemandateerden die instaan voor het naleven van de grondregels die het goede samenleven moeten ordenen en bewaken. We hebben dat nodig. We kunnen dat niet missen.

Maar het gevaar bestaat ook dat het gezag zichzelf gaat verabsoluteren. Dat het de voeling met het concrete leven verliest. Dat is zeker niet steeds uit kwade trouw. Integendeel. Sommigen menen dat ze zodoende een goede zaak dienen. Het heet dat de traditie dient behouden te blijven. Dat de waarden van onze ouders dienen gerespecteerd te worden. Dan dreigt het gezag de baas te worden. Desnoods ten koste van het leven. Wat de paus zegt is waar omdat de paus het zegt. Wat de koning wil is goed, omdat het van de koning komt. Daar worden geen vragen bij gesteld.

Het leven echter is een immer vliedende stroom. Alles verandert voortdurend. Niets blijft hetzelfde. In die stroom staan we. Alleen wie voeling houdt met die stroom kan een levengevend woord spreken. Misschien heeft zo iemand wel iets te zeggen. Daar zien we vandaag naar uit. Naar mensen die iets te zeggen hebben. Omdat ze vanuit ervaring spreken. We hebben het toch meegemaakt dat mensen massaal hebben afgehaakt van het kerkelijk spreken omdat er geen verbinding met het concrete leven meer was.

Onreine geesten zijn bang wanneer ze zich herkend voelen. Ze beginnen te roepen en te schreeuwen. Ze voelen zich in het nauw gedreven. Ze gaan het gesprek niet aan. Ze kunnen niet luisteren naar een andere stem. Ze verdragen geen afwijkende mening. Een nieuwe leer met gezag wil de kwaliteit van het goede leven bevorderen. Daarom staat ze open voor gesprek.